Storied Splendour

Περιδιαβαίνοντας το πανάρχαιο παρελθόν και το πανέμορφο παρόν ενός από τους πιο γραφικούς οικισμούς της Λέσβου.

Στον δρόμο για τη Μήθυμνα, πριν ακόμη τη γνωρίσω, δύο ήταν οι χαρακτηρισμοί που κρατούσα μέσα μου για εκείνη απ’ όλους όσους της έχουν αποδώσει κατά καιρούς άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων: «Ωραιόθρονη» κατά τον Γερμανό καθηγητή Kurt Bremer και «χειροποίητη» σύμφωνα με τον μεγάλο Έλληνα στιχουργό Λευτέρη Παπαδόπουλο. Η εικόνα που αντικρίζω συνηγορεί τη δική τους οπτική· λίγες φορές ένας τόπος αντέχει να σηκώσει τόση ομορφιά. Ένα κάστρο στεφανώνει τον ψηλότερο λόφο του χωριού, εκατοντάδες πετρόκτιστα σπίτια μοιάζουν να κατρακυλούν στη θάλασσα, μία έκρηξη χρωμάτων ανάμεσα στο μπλε της θάλασσας και το γαλάζιο του ουρανού.

Ρωτάω μια γιαγιά από πού να ξεκινήσω… «Ξεκίνα από το καμάρι μας, το μεσαιωνικό κάστρο. Ανηφόρισε μέσα στη δροσιά. Όποιο δρόμο κι αν πάρεις, θα σε βγάλει εκεί, δεν θα χαθείς ποτέ». Ανηφορίζω, διασχίζω τις τρεις διαδοχικές πύλες του, χαζεύω τη μεγάλη κεντρική καστρόπορτα, τους πυργίσκους και τις πολεμίστρες. Η θέα στο Αιγαίο κόβει την ανάσα, τα ελληνικά με τα τουρκικά παράλια μοιάζουν έτοιμα ν’ αγκαλιαστούν. Το δεύτερο μεγαλύτερο κάστρο της Λέσβου και ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα της Ανατολικής Μεσογείου το έφτιαξαν οι Βυζαντινοί, το αναστήλωσαν οι Γενοβέζοι κι ύστερα ήρθαν οι Οθωμανοί, για να βάλουν επάνω του τη δική τους πινελιά.

Κατηφορίζω για το χωριό μέσα σε πετρόκτιστα καλντερίμια κι ολάνθιστες αυλές, πού και πού ξεπροβάλλει η θάλασσα. Τρυπώνω στα σοκάκια της αγοράς με τα παραδοσιακά μαγαζάκια, παρατηρώ τις δεκάδες βρύσες από κόκκινο και καφέ τραχείτη με τις ανάγλυφες επιγραφές –απομεινάρια των οθωμανικών χρόνων–, το βλέμμα μου κλέβουν τα κρεμαστά μπαλκόνια των σπιτιών. Ξαποσταίνω σε ένα café για ένα κομμάτι θεσπέσιο μπακλαβά από τον συνεταιρισμό των γυναικών της περιοχής. Ένας παππούς μου πιάνει κουβέντα: «Η αρχαία πόλη που πρωτοχτίστηκε εδώ ονομαζόταν Μήθυμνα, σαν την κόρη του βασιλιά Μακαρέα. Οι Γατελούζοι της άλλαξαν το όνομα και την είπαν Μόλυβο. Κάποιοι λένε ότι τη βάφτισαν έτσι από τον άφθονο ορυκτό μόλυβδο κι άλλοι λόγω της φράγκικης ονομασίας Mont d’olives – το όρος των ελαιόδεντρων».

Συνεχίζω τη βόλτα μου στην αγορά, με πρώτο σταθμό τη Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη που στεγάζεται σε ένα από τα ωραιότερα κτίρια του Μολύβου και αριθμεί περί τους 20.000 τόμους έντυπου και οπτικοακουστικού υλικού – έναν ωκεανό γνώσης και ιστορίας. Λίγο παρακάτω, ένα αδιέξοδο δρομάκι με σκαλοπάτια με οδηγεί στο Οθωμανικό Λουτρό (χαμάμ), από τα σημαντικότερα κτίσματα που διασώζονται στην περιοχή από την οθωμανική περίοδο. Σειρά έχει η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα με τη θαυματουργή εικόνα της Αγίας Άννας, που χτίστηκε το 1844 και αποτελεί έργο του σπουδαιότερου κάλφα και πρωτομάστορα της νεοκλασικής περιόδου, Στρατή Καρέκου.

Και πιο μετά, το αρχοντικό Κομνηνάκη-Κράλλη με τις υπέροχες τοιχογραφίες και οροφογραφίες του 18ου αιώνα, που στεγάζει ένα από τα παραρτήματα της Σχολής Καλών Τεχνών, και το αρχοντικό Γιαννάκου – από τα ωραιότερα της Λέσβου. Η πολυτάλαντη ιδιοκτήτριά του, Δώρα Γιαννάκου-Παρίση, εκτός από δεινή μαγείρισσα, είναι και μία αληθινή καλλιτέχνις, καθώς φτιάχνει μοναδικές παραδοσιακές κούκλες που φέρουν τη σφραγίδα της UNESCO. Από αυτόν τον περίπατο δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί η Δημοτική Πινακοθήκη, που φιλοξενεί έργα μεγάλων καλλιτεχνών όπως του Χαλεπά, του Τσαρούχη και του Μυταρά.

Πριν φτάσω στο γραφικό λιμανάκι με τις ψαροταβέρνες για ψάρι που μυρίζει θάλασσα κι ένα καραφάκι ούζο, συναντώ δύο πρόσωπα-θεσμούς της περιοχής: τον πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Παραδοσιακών Χορών «Ο Μόλυβος», Βασίλη Τιτιρέκη, ο οποίος διοργανώνει κάθε χρόνο εξαιρετικά φεστιβάλ παραδοσιακών χορών με ομάδες από κάθε γωνιά της Ελλάδας, και τον ναΐφ ζωγράφο Στέλιο Κουνιάρη, τον «σύγχρονο Θεόφιλο» όπως τον αποκαλούν όσοι γνωρίζουν τα θαυμάσια έργα του. Σουρουπώνει. Κι όλα φεγγοβολούν: οι δρόμοι, οι εκκλησίες, το κάστρο, τα σαλκίμια, οι βάρκες και περισσότερο απ’ όλα οι άνθρωποι…

______________________________________
TEXT : ROMINA XYDA
PHOTOS : PERIKLES MERAKOS