The Legacy of Ernst Ziller

Ο Γερµανός φιλέλληνας αρχιτέκτονας διαµόρφωσε την αισθητική της Αθήνας µε κτίρια που ξεχωρίζουν µέχρι σήµερα.

Η νεαρή πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους ήταν «ένα µεγάλο χωριό», όταν ο 24χρονος Ερνέστος Τσίλλερ ήρθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τον Φεβρουάριο του 1861 – έτσι θα έγραφε ο ίδιος αργότερα στις «Αναµνήσεις» του. Γεννηµένος στο Οµπερλόσνιτς, µια πολίχνη της Σαξωνίας, κι έχοντας αποφοιτήσει µε βραβείο από τη Βασιλική Σχολή Οικοδόµησης της Δρέσδης, στάλθηκε στην Αθήνα από τον δάσκαλο κι εργοδότη του στη Βιέννη, τον Δανό αρχιτέκτονα Θεόφιλο Χάνσεν, µε µια σηµαντική αποστολή: να εποπτεύσει τις οικοδοµικές εργασίες ανέγερσης της «Σιναίας Ακαδηµίας» που είχε αναλάβει το γραφείο του.

Στις βόλτες του στην πόλη, ο Τσίλλερ, ο οποίος µελετά µε πάθος την ελληνική ιστορία, θα ανακαλύψει τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο, το Θησείο, ναούς, θέατρα αγάλµατα, αριστουργηµατικά µνηµεία, να στέκουν αγέρωχα κάτω από το λαγαρό αττικό φως. Θα τα µελετήσει, θα τα ανασκάψει, θα καταγράψει τα µέλη, τις καµπύλες, τις γραµµές τους, τα διακοσµητικά µοτίβα τους. Το αρχιτεκτονικό του έργο –που εκτείνεται χρονικά στο δεύτερο µισό του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού– εµπνέεται από την ελληνική αρχαιότητα και το Βυζάντιο, που εκείνος θα συνδέσει µε στοιχεία αναγεννησιακά, µε διακριτές εκλεκτιστικές τάσεις. Είναι ο πρώτος που θα φέρει στην Ελλάδα τον τεχνητό εξαερισµό και την κεντρική θέρµανση, θα χρησιµοποιήσει σιδηρά υποστυλώµατα στην οικοδοµή, θα κοσµήσει τα κτίριά του µε χυτοσιδηρά κιγκλιδώµατα µε σχέδια εµπνευσµένα από τη µυθολογία.

Η φήµη του στη νέα αστική τάξη –ιδίως µετά τον σχεδιασµό και την ανέγερση του µεγαλοπρεπούς «Ανακτόρου του Διαδόχου», του σηµερινού Προεδρικού Μεγάρου– θα ενισχυθεί, µε αποτέλεσµα να αναλάβει εκατοντάδες παραγγελίες για την ανέγερση δηµοσίων κτιρίων, αλλά και ιδιωτικών κατοικιών και επαύλεων. Συνολικά, θα σχεδιάσει και θα χτίσει περισσότερα από 500 κτίρια σε όλη την Ελλάδα, κυρίως στην Αθήνα, «σφραγίζοντας» µε αυτό τον τρόπο την αρχιτεκτονική φυσιογνωµία της.

Ανάµεσά τους, το µεγαλοπρεπές και εκλεκτιστικό Βασιλικό Θέατρο (το σηµερινό Εθνικό), το µέγαρο Μελά στην πλατεία Κοτζιά (το µεγαλύτερο αθηναϊκό ιδιωτικό κτίριο της εποχής), το µέγαρο Σλήµαν (που σήµερα στεγάζει το Νοµισµατικό Μουσείο), η οικία Σταθάτου (το σηµερινό Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ένα από τα σηµαντικότερα δείγµατα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα της πόλης), η οικία Στέφανου Ψύχα ή αλλιώς το λεγόµενο «Μικρό Παλάτι» (ένα υπέροχο αστικό µέγαρο, έργο της ωριµότερης περιόδου του Τσίλλερ, που στεγάζει πλέον την ιταλική πρεσβεία), το µέγαρο Ανδρέα Συγγρού (που σήµερα είναι το κεντρικό κτίριο του υπουργείου Εξωτερικών), τα ξενοδοχεία της Οµόνοιας «Μπάγκειον» και «Αλέξανδρος», το Γερµανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο και την οικία Δεληγεώργη (παλιά Ταινιοθήκη). Κτίρια-έργα τέχνης, που όρισαν µια νέα ευρωπαϊκή µητρόπολη.

_______________________________________
TEXT : KALLIA KASTANI
PHOTOS : YIORGIS YEROLYMBOS