The Northern Miracle

Χτισµένο στα 1.350 µ. υψόµετρο, πάνω στο Βίτσι, στο νότιο άκρο του Νοµού Φλώρινας, το Νυµφαίο µοιάζει σαν να το επινόησε κάποιος παραµυθάς.

Νυµφαίο ονοµάστηκε το 1927. Παλιά, το έλεγαν Νέβεσκα ή Νιβέστα, που θα πει «νύφη» στα βλάχικα, λευκή και όµορφη, ή ίσως «αθέατη» (ni vista), αφού είναι σκαρφαλωµένο σε µέρος που δεν το πιάνει το µάτι, εκεί όπου «µένει το χιόνι» (nives sta). Πρωτοκατοικήθηκε το 1385 από Βλάχους νοµάδες που µε τα χρόνια πρόκοψαν, δούλεψαν τον χρυσό και το ασήµι, έκαναν την περιοχή το µεγαλύτερο κέντρο αργυροχρυσοχοΐας σε όλα τα Βαλκάνια, ταξίδεψαν, εµπορεύτηκαν καπνό και βαµβάκι, πλούτισαν.

Κάποιοι γύρισαν πίσω κι ευεργέτησαν τον τόπο τους, έκαναν δωρεές, έβαλαν τους «κουδαραίους» –τους περίφηµους Βορειοηπειρώτες µαστόρους της πέτρας– να φτιάξουν δρόµους, εκκλησιές, σχολεία και λαµπρά, ψηλά αρχοντικά. Αρκετά από αυτά σώζονται ακόµα, µαρτυρώντας την αλλοτινή λάµψη του, που ρηµάχτηκε µετά το 1930, αλλά, ευτυχώς, αναβίωσε τα τελευταία 30 χρόνια. Βοήθησε και το διάταγµα του 1978, το οποίο χαρακτήρισε το Νυµφαίο διατηρητέο παραδοσιακό οικισµό. Σήµερα, βρίσκεται στη λίστα της UNESCO µε τα 10 πιο όµορφα χωριά τα Ευρώπης – και όχι άδικα.

Καθετί σε αυτό το µέρος –από το τοξωτό ξύλινο γεφυράκι στην είσοδο του οικισµού ως τα σπίτια, τις πλατείες, τα καλοδιατηρηµένα αρχοντικά µε τις στέγες από γαλβανισµένη λαµαρίνα, για να γλιστράει το χιόνι, τα λιθόστρωτα καλντερίµια, το πυκνό δάσος µε τις οξιές που το περιβάλλει– µοιάζουν σαν να ξεπήδησαν από τον πίνακα κάποιου δεξιοτέχνη maître. Τον χειµώνα, ιδίως, µε το πρώτο χιόνι και την υγρασία που τυλίγει τα πάντα σε µια µαγική, ψιλή αχλύ, αυτή η αίσθηση εντείνεται.

Ελλείψει έντονης νυχτερινής ζωής, το Νυµφαίο, ως ορεινός προορισµός, προσφέρεται κυρίως σε ταξιδιώτες και ροµαντικούς, σε περιπατητές, φυσιολάτρες, σε όσους αγαπούν την ιστορία, την αρχιτεκτονική, την παράδοση και το καλό κρασί – σε απόσταση αναπνοής βρίσκεται η αµπελουργική ζώνη του Αµυνταίου µε τα φηµισµένα οινοποιεία της.

Η ιστορική διαδροµή του χωριού περνάει, αναγκαστικά, από τρία αξιοθέατα: πρώτα, από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που στέκει αγέρωχη από το 1385 µ.Χ., παρότι κάηκε δύο φορές κι άλλες τόσες αναστηλώθηκε από Νυµφαιώτες ευεργέτες. Δεύτερη στάση, το Μουσείο Χρυσικών (Μουσείο Αργυροχρυσοχοΐας, Λαογραφίας και Ιστορίας), το οποίο στεγάζεται σε ένα νεόκτιστο τριώροφο κτίριο παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, πιστό αντίγραφο παλαιού αρχοντικού.

Στο εσωτερικό του, έχουν «ενσωµατωθεί» µε φροντίδα παλιές τοιχογραφίες, περίτεχνα ξύλινα µακεδονικά ταβάνια, πίνακες και έπιπλα εποχής – η αναβίωση της αυθεντικής ατµόσφαιρας ενός σπιτιού του 19ου αιώνα είναι εκπληκτική! Τέλος, επιβάλλεται µια επίσκεψη στη Νίκειο Σχολή, το παλιό σχολείο, µε τον περίφηµο «πύργο του ρολογιού», δωρεά του πλούσιου καπνέµπορου Ιωάννη-Ζαν Νίκου. Χτισµένη το 1927-28, σε σχέδια που έφερε ο ίδιος από τη Σουηδία, η Σχολή –ξακουστή κάποτε για τον εξοπλισµό και τα εποπτικά της µέσα– παρέµεινε κλειστή για πολλά χρόνια, λόγω έλλειψης µαθητών. 

Σήµερα, λειτουργεί ως πρότυπο συνεδριακό κέντρο του ΑΠΘ και ως κέντρο ενηµέρωσης του «Αρκτούρου», µε πλούσιο υλικό και βιντεοπροβολές για τη ζωή, την εξέλιξη και την ανάγκη προστασίας της καφέ αρκούδας.

Το Καταφύγιο του «Αρκτούρου», της γνωστής µη κυβερνητικής, µη κερδοσκοπικής περιβαλλοντικής οργάνωσης, βρίσκεται σε απόσταση ενός χιλιοµέτρου από το χωριό και ο µόνος τρόπος για να το επισκεφτεί κανείς είναι πεζή, κάνοντας µια διαδροµή που περνάει µέσα από το –σπάνιας οµορφιάς– δάσος. Εκεί, σε µια ειδικά περιφραγµένη έκταση 50 στρεµµάτων, η οργάνωση φιλοξενεί γύρω στις 20 αρκούδες που έχουν διασωθεί από καταστάσεις αιχµαλωσίας, κακοποίησης ή που έχουν βρεθεί τραυµατισµένες. Προσφέρεται, φυσικά, ξενάγηση στον χώρο, τα ζώα, όµως, θα τα δείτε µόνο άνοιξη ή τους καλοκαιρινούς µήνες – τον χειµώνα, πέφτουν σε χειµερία νάρκη.

Με το χωριό ως αφετηρία, οι κοντινές λίµνες Ζάζαρη και Χειµαδίτιδα, δύο µοναδικοί υγροβιότοποι γεµάτοι ζωή, ξετυλίγουν την οµορφιά τους. Εδώ, σπάνια είδη ορνιθοπανίδας µαγνητίζουν τους παρατηρητές πουλιών, ενώ οι ψαράδες βρίσκουν τη γαλήνη που αναζητούν, χαµένοι στην ηρεµία του τοπίου.

Σε αυτή τη γωνιά της φύσης, η άγρια οµορφιά συναντά την ανθρώπινη παράδοση, υφαίνοντας σκηνές από έναν κόσµο που αξίζει να ζήσεις τουλάχιστον µία φορά.

_____________________________________
TEXT : KALLIA KASTANI
PHOTOS : CONSTANTINOS SOFIKITIS