Nana Mouskouri : The Voice

Έχει πουλήσει περισσότερους από 300 εκατοµµύρια δίσκους. Έχει δώσει περισσότερες από 10.000 συναυλίες και έχει ερµηνεύσει πάνω από 1.500 τραγούδια. Καθιερώθηκε ως µία από τις πιο επιτυχηµένες τραγουδίστριες στην ιστορία, δίπλα σε θρύλους όπως οι Beatles και ο Elvis Presley. Συγκίνησε, ξεσήκωσε και µάγεψε το κοινό της σε κάθε γωνιά της Γης. Κι όµως, η Νάνα Μούσχουρη δεν µίλησε ποτέ για αριθµούς. Ούτε για ρεκόρ ούτε για διακρίσεις. Δεν τα χρειάστηκε. Γιατί η πορεία της δεν µετριέται – ακούγεται. Και για εκείνη, ίσως να χωρά ολόκληρη µέσα στους στίχους του αγαπηµένου της τραγουδιού: «Κάπου υπάρχει η αγάπη µου».

Κυρία Μούσχουρη, ποια είναι η πρώτη σας ανάµνηση από τη µουσική; Υπήρχε κάποιο τραγούδι ή ήχος που σας καθήλωσε ως παιδί και σας έκανε να ονειρεύεστε µια ζωή στο τραγούδι;

Η πρώτη µου ανάµνηση από τη µουσική ήταν τα τραγούδια των ταινιών. Ο πατέρας µου, τεχνικός κινηµατογράφου, δούλευε στο σινεµά «Πρωτέας» στο Κουκάκι – δυστυχώς δεν υπάρχει πια. Μέσα στον κινηµατογράφο υπήρχε και ένα µικρό σπιτάκι, όπου ζούσαµε. Το τραγούδι που µε σηµάδεψε περισσότερο ήταν το «Over the Rainbow» από τον «Μάγο του Οζ», µε τη φωνή της Judy Garland. Μου έδινε ελπίδα, που εκείνη την εποχή –λόγω του πολέµου– την είχαµε µεγάλη ανάγκη. Αυτά τα τραγούδια ήταν για µένα τα πρώτα µου φτερά.

Μεγαλώσατε πολύ φτωχικά. Όπως έχετε πει, αλλάζατε σπίτια γιατί δεν είχατε να πληρώσετε τα ενοίκια. Τελικά, µαθαίνουµε από τις δυσκολίες της ζωής;

Η ζωή µας ήταν πολύ φτωχική και πάρα πολύ δύσκολη. Εµείς, βέβαια, ως παιδιά –εγώ και η αδελφή µου– δεν το καταλαβαίναµε τόσο, γιατί υπήρχε αγάπη στην οικογένειά µας. Μεγαλώνοντας όµως, κατάλαβα τις δυσκολίες και συνειδητοποίησα ότι η ζωή είναι ένας αγώνας και ότι τίποτα δεν χαρίζεται.

Η µουσική ήταν πάντα η πρώτη σας προτεραιότητα; Θυσιάσατε κάτι για χάρη της; Η µουσική ήταν, είναι και θα είναι η πρώτη µου προτεραιότητα. Δεν ήταν για µένα απλώς µια δουλειά· ήταν η ανάγκη µου για ζωή και η µεγάλη µου αγάπη. Αυτή µε έφερε ως εδώ.

Υπήρξε στιγµή που έγινε το γιατρικό σας;

Απολύτως! Όπως σας είπα, ήµουν παιδί του πολέµου – τα τραγούδια µου γιάτρεψαν τις πληγές που είχα µέσα µου.

Έχετε δηλώσει πως δεν είχατε ποτέ αυτοπεποίθηση. Πώς γίνεται µία καλλιτέχνις χωρίς αυτοπεποίθηση να βρεθεί στην κορυφή των παγκόσµιων πωλήσεων, δίπλα στον Elton John, στη Madonna και στους Beatles;

Μπορεί να µην είχα µεγάλη αυτοπεποίθηση ως άνθρωπος, ήξερα όµως τι ήθελα να κάνω. Όταν ανέβαινα πάνω στη σκηνή, είχα µια σιγουριά. Ήµουν πάντα έτοιµη να µάθω και ήθελα πάντα να γίνοµαι καλύτερη, να βελτιώνοµαι. Δούλεψα σκληρά και δουλεύω ακόµη πάρα πολύ. Το ταξίδι δεν τελειώνει ποτέ.

Έχετε τραγουδήσει στα πέρατα του κόσµου, έχετε γνωρίσει τόσους πολιτισµούς. Ποιο στοιχείο από κάθε τόπο πιστεύετε πως σας «σµίλεψε» λίγο παραπάνω; Ποια είναι η αληθινή πατρίδα σας, τελικά;

Από πολλές χώρες και πολιτισµούς πήρα στοιχεία και τα προσάρµοσα στην προσωπικότητά µου, όµως η Ελλάδα είναι η µόνη µου πατρίδα.

Είστε µια «παγκόσµια Ελληνίδα». Νιώθετε να κουβαλάτε πάντα µια βαλίτσα γεµάτη Ελλάδα σε κάθε σας ταξίδι, σε κάθε συναυλία;

Νιώθω πάντα µια τεράστια ευθύνη. Οφείλω να σεβαστώ τόσο τη χώρα µας, που µε έναν τρόπο την αντιπροσωπεύω και πρέπει να το κάνω σωστά, όσο και τη χώρα στην οποία πηγαίνω. Ταξίδεψα σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη και σε όλες τις χώρες αποδέχθηκαν τη δική µου ταυτότητα, και εγώ σεβάστηκα τους δικούς τους πολιτισµούς. Όσο για τα τραγούδια, δεν υπάρχει συναυλία στην οποία να µην τραγουδάω τόσο στη γλώσσα της χώρας που παίζουµε όσο και στα ελληνικά. Άλλωστε, όλες µου τις συναυλίες τις κλείνω µε το «Χάρτινο το φεγγαράκι».

Τι είναι αυτό που σας κράτησε ταπεινή και προσγειωµένη σε έναν κόσµο που ζητά πάντα την αποθέωση;

Η αγάπη και ο σεβασµός σε αυτό που έκανα. Δεν µε ενδιέφερε ποτέ η αποθέωση. Μόνο την αγάπη του κόσµου αποζητούσα. 

Πίσω από τη σκηνή, πίσω από τα φώτα και τα χειροκροτήµατα, ποια είναι η Νάνα Μούσχουρη;

Είµαι ο ίδιος άνθρωπος, είτε βρίσκοµαι στη σκηνή, είτε σε ένα στούντιο, είτε στο σπίτι µου µε τους δικούς µου. Πιστεύω ότι δεν έχω αλλάξει – γι’ αυτό, άλλωστε, δεν έβγαλα ποτέ και τα γυαλιά µου, παρόλο που στην αρχή όλοι επέµεναν.

Στη διάρκεια της καριέρας σας, οι συνθήκες του κόσµου, τα κοινωνικά ρεύµατα, η τέχνη, όλα άλλαξαν. Τι είναι αυτό που έµεινε αµετάβλητο σε εσάς και βαθιά δικό σας;

Πιστεύω πως µεγάλωσα µαζί µε την ηλικία µου – και µεγάλωσα όµορφα. Γι’ αυτό, δεν σας κρύβω ότι νιώθω µια υπερηφάνεια. Αυτό όµως που δεν άλλαξε, είναι η ανάγκη µου να µαθαίνω. Και όπως έλεγε και ο αγαπηµένος µου Νίκος Γκάτσος, «να βάζω τον ήλιο σύνορο και να ψάχνω πάντα για την αλήθεια».

Η φωνή σας είναι το «σηµάδι» σας στον κόσµο. Νιώθετε πως ισοδυναµεί µε ένα δώρο που σας δόθηκε για να µεταφέρετε µια ευθύνη, ένα µήνυµα στους ανθρώπους;

Αγάπη και σεβασµό για τον συνάνθρωπό µας. Αυτό είναι για µένα το πιο ισχυρό και διαχρονικό µήνυµα. Με όλα αυτά που συµβαίνουν γύρω µας, προσεύχοµαι να έχουµε ειρήνη. Ξέρω ότι κάποιες φορές ακούγεται λίγο τυπικό, αλλά όταν έχεις ζήσει τον πόλεµο, όταν έχεις ακούσει τις σειρήνες, όταν έχεις τρέξει στα καταφύγια και όταν έχεις δει στους δρόµους νεκρούς από την πείνα και τραυµατίες από το µέτωπο, έχεις ανάγκη να στείλεις ένα µήνυµα ειρήνης.

Αν σας ζητούσαν να στείλετε ένα µήνυµα σε ένα νέο καλλιτέχνη που τώρα ξεκινάει, τι θα τον συµβουλεύατε;

Αρχικά, θα πρέπει να µελετήσει και να εργαστεί πάνω στην τέχνη του – να µάθει το «πώς» και το «γιατί» των πραγµάτων, και κυρίως να µην κάνει σκοπό της ζωής του την επιτυχία. Ο σίγουρος δρόµος για να αποτύχεις, είναι να κυνηγάς την επιτυχία. Από την άλλη, αν έρθει η επιτυχία, να ξέρει ότι έχει τεράστια ευθύνη. Όταν είχα κερδίσει το πρώτο βραβείο στο πρώτο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού το 1959, µε το τραγούδι «Κάπου υπάρχει η αγάπη µου», ο Κωνσταντίνος Καραµανλής µού είχε πει: «Από δω και πέρα, δεν πρέπει να φοβάσαι κανέναν. Όχι ότι δεν θα υπάρχει πάντα κάποιος που θα πηγαίνει πιο µπροστά από σένα – έτσι είναι η ζωή. Εκείνο, όµως, που έχει σηµασία είναι εσύ να ξεπερνάς τον εαυτό σου και να αφήνεις τον κόσµο να αποφασίζει».

Οι αναµνήσεις είναι σαν τις νότες· άλλοτε σβήνουν απαλά κι άλλοτε κρατούν αιώνια. Αν έπρεπε να διαλέξετε µία µόνο ανάµνηση από όλα αυτά τα χρόνια, ποια θα θέλατε να «παγώσετε» στο χρόνο;

Όλες οι εµπειρίες που έγιναν αναµνήσεις µε οδήγησαν σε αυτό που είµαι σήµερα. Δεν θα µπορούσα να επιλέξω µία ανάµνηση, όπως δεν θα µπορούσα να αφαιρέσω µια νότα από ένα τραγούδι. Είµαι πολύ ευγνώµων στη ζωή για όλα όσα µου έφερε – για όλα τα ταξίδια που έκανα, για όλα τα τραγούδια που είπα και για όλες τις στιγµές που έζησα, και τις εύκολες και τις δύσκολες. Ευχαριστώ τον Θεό και τη ζωή για όλα.

Αν η ζωή σας ήταν ένα τραγούδι, ποιος θα ήταν ο τίτλος του;

Το «Κάπου υπάρχει η αγάπη µου», αυτό µε το οποίο πριν από 66 χρόνια κερδίσαµε µε τον Μάνο Χατζιδάκι το πρώτο µας βραβείο. Εύχοµαι όλοι να καταφέρουν να τη βρουν και να µην τη χάσουν ποτέ.

_____________________________________
INTERVIEW : ROMINA XYDA